شفاف‌سازی در خصوص 10 باور نادرست ترجمه

ترجمه تقریباً در تمامی جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تأثیر دارد و امروزه همگان بر نقش مترجمین در تحولات جهان واقف گردیده‌اند؛ اما واقعاً چقدر از چیزهایی که درباره این بخش از صنعت خدمات زبانی با آنها آشنا هستیم درست هستند؟ ترجمه یک بازار به شدت متنوع و پیچیده است و از آنچه فکرش را می‌کنید، بزرگتر است؛ به همین دلیل تعداد زیادی باور اشتباه آن را احاطه نموده است. متأسفانه بعضی از افراد به این باورها اعتقاد پیدا کرده‌اند؛ بنابراین شبکه مترجمین راستین در این مطلب سعی نموده تا به 10 باور نادرست درباره ترجمه بپردازد.

 

در خصوص صنعت خدمات زبانی چه باورهای نادرستی وجود دارد؟

امروزه با گسترش ابزارهای آنلاین و روی کار آمدن مؤسسات غیر حرفه‌ای، موضوع کار مترجمین و صنعت ترجمه با چالش‌هایی مواجه شده است. عموم این چالش‌ها از عدم درک افراد از ویژگی‌های این صنعت ناشی می‌شود. لذا برای اینکه بتوان به درک صحیحی از نقش آفرینی بهتر متخصصان رسید، بهتر است ابتدا ذهنیت خودمان را نسبت به این مقوله تغییر دهیم. پس 10 باور نادرست زیر را مطالعه کنید تا به شناخت خوبی از صنعت خدمات زبانی دست یابید.

 

1. ترجمه یک بازار تخصصی و کوچک است:

در سال 2012، ارزش بازار جهانی خدمات زبانی برون‌سپاری شده، بیش از 33 میلیارد دلار بوده است. بزرگ‌ترین بخش این بازار به ترجمه مقاله و متون نوشتاری مشابه اختصاص داشته، و بعد از آن ارائه خدمات تفسیر شفاهی و بومی سازی نرم افزار در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. اکثر قریب به اتفاق این خدمات توسط موسسات کوچک ارائه می‌شوند که بیش از 26 هزار عدد از آنها در سراسر جهان وجود دارد.

این شرکت‌ها به صورت همزمان، پروژه‌های ترجمه را در زبان‌های متعدد برای مشتریان‌شان فراهم می‌کنند؛ این نوع سرویس متضمن استفاده از هزاران فایل، روندهای پردازشی و ابزارهای فناورانه است. تمامی این کلمات توسط صدها هزار متخصص زبانی که در سراسر جهان به فعالیت می‌پردازند، از زبان مبدا به مقصد برگردانده می‌شوند. بسیاری از مترجمان و مفسران خود نیز مشتریانی دارند، اما بیشتر آنها به صورت فریلنسری یا پروژه‌ای با موسسات این حوزه کار می‌کنند.

 

 

2. نیاز به ترجمه در حال از بین رفتن است:

براساس برآوردهای اداره کل آمار ایالات متحده، تعداد افراد شاغل در حرفه‌های ترجمه و تفسیر در سال 2020 به 83000 نفر رسیده است. این بازار بین سال‌های 2010 تا 2020 با رشد 42 درصدی مواجه شده، در حالیکه متوسط رشد بقیه صنایع در این سال‌ها تنها 14 درصد بوده است. داده‌های شرکت Common Sense Advisory نشان می‌دهد که این بازار در سطح جهانی، سالانه نرخ رشد 12/17 درصدی دارد.

 

3. بیشتر مترجمان فقط به ترجمه کتاب مشغول هستند و اغلب مفسران در سازمان ملل کار می‌کنند:

درست است که ترجمه کتاب و تفسیر همزمان جزء معروف‌ترین تخصص‌های زبانی هستند، اما فقط به بخش‌های کوچکی از این بازار بزرگ اشاره دارند. حال این سئوال پیش می‌آید که پس چه کسانی بزرگ‌ترین مصرف کننده خدمات ترجمه هستند؟ جواب این است که معمولاً آژانس‌های نظامی و دفاعی بیشتر در بخش خدمات زبانی هزینه می‌کنند؛ ایالات متحده به صورت معمول میلیاردها دلار برای نهادهای دفاعی و اطلاعاتی خود در این حوزه هزینه می‌نماید. از بزرگ‌ترین بازارهای ترجمه در بخش‌های تجاری می‌توان به بخش تولید، نرم‌افزار، مراقبت‌های بهداشتی، و خدمات مالی و حقوقی اشاره نمود. در نتیجه فریلنسرها اغلب در حوزه‌های تخصصی مترجمی مالی، ترجمه تخصصی متون پزشکی، مترجمی حقوقی و تفسیر دادگاهی کار می‌کنند.

 

باور نادرست ترجمه

اشتباهات رایج در خصوص خدمات زبانی

 

4. هر فرد دو زبانه‌ای می‌تواند به عنوان مترجم یا مفسر کار کند:

توانایی نوشتن به زبان انگلیسی از هر کسی یک نویسنده حرفه‌ای نمی‌سازد. توانایی صحبت کردن به زبان انگلیسی هر فردی را به یک سخنران ماهر تبدیل نمی‌کند. بنابراین توانایی نوشتن یا صحبت کردن به دو زبان به معنای این نیست که فرد می‌تواند به عنوان مترجم و مفسر فعالیت کند. افراد زیادی هستند که با وجود مسلط بودن به دو زبان در آزمون‌های خدمات زبانی رد می‌شوند. چون دو زبانه بودن فرد تضمین نمی‌کند که وی بدون اینکه خللی در روند کار به وجود بیاورد، بتواند به انتقال درست معانی بین زبان‌ها و فرهنگ‌های مختلف بپردازد. بیشتر مترجمان و مفسران دارای تحصیلات عالی هستند و مدارک پیشرفته آموزشی در زمینه‌های ترجمه، زبان شناسی یا رشته‌های تخصصی دارند. هر چند وجود گواهینامه‌های حرفه‌ای الزامی نیست؛ اما معمولا به رسمیت شناخته می‌شوند و به همین دلیل افراد به کسب آنها ترغیب می‌گردند.

 

5. مترجمان و مفسران یک کار را انجام می‌دهند:

عموم مردم از اصطلاح فراگیر "مترجم" برای اشاره به متخصصان زبانی استفاده می‌کنند؛ اما حقیقت این است که مهارت‌های حرفه‌ای مترجمان و مفسران بسیار با هم تفاوت دارند. ترجمه به زبان نوشتاری اشاره دارد، در حالیکه تفسیر با زبان گفتاری مرتبط است. مترجمان ضمن داشتن مهارت‌های نوشتاری بسیار بالا باید در این زمینه نیز به خوبی آموزش دیده باشند؛ استفاده از ابزارهای ترجمه به کمک کامپیوتر و پایگاه داده‌های ترمینولوژی جزء دیگر خصوصیات آنهاست. با این حال مفسران باید حافظه قوی داشته باشند تا بتوانند سریعاً یادداشت برداری کنند و به سرعت اصطلاحات تخصصی را به یاد بیاورند.

 

 

6. مترجمان و مفسران در بیش از دو زبان کار می‌کنند:

یکی از متداول‌ترین سئوالاتی که از مترجمان و مفسران پرسیده می‌شود این است که "به چند زبان صحبت می‌کنید؟" در واقع بسیاری از مترجمین فقط در یک جهت؛ یعنی از یک زبان به زبان دیگر و نه بالعکس کار می‌کنند (مثلا فقط ترجمه انگلیسی به فارسی). با این حال بهتر است آنها به جای داشتن اطلاعات سطحی از چندین حوزه کلامی فقط به دو زبان مسلط باشند. اما چرا؟

زبان انگلیسی دارای بیش از یک میلیون کلمه است؛ اما اشخاص عادی به صورت منظم فقط از 4000 تا 5000 عدد از آنها استفاده می‌کنند. افراد تحصیل‌ کرده با حدود 8000 تا 1000 واژه آشنایی دارند. حرفه‌هایی مانند پزشکی و وکالت دارای دامنه لغات گسترده‌تری هستند، لذا از حدود 23000 کلمه بهره می‌گیرند. بنابراین آن دسته از متخصصین فعال در این رشته‌ها معمولاً از این نوع واژگان فنی پیشرفته در هر دو زبان استفاده می‌نمایند؛ چون افزایش دایره لغات خود را یکی از راهکارهای افزایش درآمد مترجمین تلقی می‌کنند.

 

7. ترجمه فقط برای دانشجویان و محققین مهم است:

امروزه نیاز به ترجمه فقط به بخش‌های دولتی و خصوصی محدود نمی‌شود. در دنیای تجارت مدیران متوجه شده‌اند که برگردان مطالب راهی برای ورود به بازارهای جدید و در نتیجه ایجاد درآمد بیشتر است. اخیراً یک مطالعه نشان داده که مجموعه شرکت‌های Fortune که بالغ بر 500 مؤسسه هستند به دلیل اینکه بودجه خدمات زبانی خود را افزایش داده‌اند، توانسته‌اند تا درآمد کل شرکت‌شان را تا 1/5 برابر بیشتر از همتایان خود افزایش دهند.

نهادهای دولتی هم به شکل فزاینده‌ای به استفاده از مترجمین متخصص روی آورده‌اند. در واقع حتی کسانیکه در کارهای توسعه‌ای و غیر انتفاعی نیز فعالیت می‌کنند، باید به ترجمه توجه داشته باشند. گزارشی که درباره فعالیت مترجمان بدون مرز (Translators without Borders) در آفریقا در ماه مه سال 2012 انجام شد، نشان می‌دهد که دسترسی بیشتر به اطلاعات ترجمه شده منجر به بهبود شرایط سیاسی، مراقبت‌های بهداشتی، حقوق بشر و حتی نجات جان شهروندان کشورهای آفریقایی شده است.

 

باورهای نادرست ترجمه

اشتباهات نادرست ترجمه

 

8. جمع سپاری، مترجمان حرفه‌ای را از کار بیکار می‌کند:

با افزایش محبوبیت جوامع آنلاین، جمع سپاری در ترجمه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این پدیده معمولاً زمانی پدیدار می‌شود که اعضای انجمن‌های آنلاین به یک محصول شدیداً علاقه پیدا می‌کنند و می‌خواهند از آن در زبان بومی خود استفاده نمایند. گاهی اوقات مشتریان و طرفداران این محصولات خود آنها را ترجمه کرده و در انجمن‌ها برای همدیگر ارسال می‌کنند. شرکت‌های هوشمند به جای اینکه به مشتریانشان اجازه دهند تا با بررسی بهترین ترجمه‌ها، آنها را در بین خودشان انتخاب کنند؛ این امکان را برای آنها به وجود می‌آورند که به راحتی پیشنهادات خود را در این حوزه ارائه نمایند.

تحقیقات نشان می‌دهند که هدف اصلی شرکت‌ها از این کار صرفه‌جویی در هزینه‌ها نیست؛ چون هزینه و زمان لازم برای ساخت این پلتفرم‌ها خیلی بیشتر از هزینه استفاده از خدمات مترجمین انسانی است. آنها معمولاً مترجمین را استخدام می‌کنند تا محتواهای ترجمه شده توسط اعضای این گروه‌ها را ویرایش کنند. به عقیده آنها این رویکرد جمعی مستقیماً به مشتریان و کاربران قدرت می‌دهد و این امکان را برای آنها فراهم می‌کند تا در مورد ترجمه‌هایی که بیشتر دوست دارند صحبت کنند.

 

9. ترجمه ماشینی تقاضا برای مترجمین انسانی را نابود می‌کند:

حقیقت این است که عکس این موضوع صحت دارد. هوش مصنوعی باعث افزایش تقاضا برای استفاده از مترجمین متخصص شده و تحریک و گسترش این بازار را به دنبال داشته است. چون ترجمه ماشینی (MT) به خصوص از نوع رایگان و آنلاین آن (مثل گوگل ترنسلیت)، از وجود یک پایگاه داده قوی برای کلمات تخصصی بی‌بهره است و عموم اصطلاحات پیچیده را به صورت اشتباه معنی می‌کند (برای درک بیشتر این موضوع، مقاله "تفاوت میان ترجمه ماشینی و انسانی" را مطالعه کنید). همچنین برگردان حجم بالایی از اطلاعات هرگز رایگان نیست و حتی در صورت استفاده از MT هم مستلزم صرف هزینه است.

سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و خدمات مرتبط با آن درصد بسیار ناچیزی از کل بازار ترجمه را تشکیل می‌دهند. البته MT قادر به انجام کارهایی است که از توان بشر خارج است؛ مانند اسکن حجم بالایی از متون و ارائه خلاصه‌ای از اطلاعات موجود در آنها. با این حال این تکنولوژی نیز مانند تمام فناوری‌ها به انسان نیاز دارد؛ در واقع این انسان است که می‌تواند به شکل هوشمندانه‌ای از ترجمه ماشینی استفاده کند. ری کرزویل (Ray Kurzweil)، دانشمند آمریکایی در این زمینه عنوان کرده که فناوری‌ها معمولاً جایگزین تمامی حوزه‌ها نمی‌شوند، بلکه بیشتر به تکامل آنها کمک می‌کنند.

 

10. همه ترجمه‌ها روزی رایگان خواهند شد:

صنایع ترجمه و تفسیر هر سال ده‌ها هزار شغل را به اقتصاد جهانی اضافه می‌کنند و هیچگونه وقفه‌ای در این روند به چشم نمی‌خورد. مترجمان و مفسران اعضای کلیدی این صنعت محسوب می‌شوند و اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم آنها همچون نیرو محرکه عمل می‌کنند. با این وجود مانند سایر صنایعی که خدمات حرفه‌ای ارائه می‌دهند، این حوزه نیز به متخصصان دیگری نیاز دارد که پاره‌ای از آنها مدیران پروژه، مدیران حسابداری و فروش، مدیران تولید، برنامه‌ریزان، مربیان، تیم‌های تضمین کیفیت، نمونه خوانان (Proofreaders)، متخصصان نشر رومیزی (Desktop Publishing)، مهندسان، مدیران محصولات، فروشندگان، بازاریابان، تکنیسین‌ها و حتی افراد شاغل در حوزه‌های تامین منابع، منابع انسانی، صدور صورتحساب و بخش فناوری اطلاعات هستند. تحقیقات شرکت Common Sense Advisory نشان می‌دهد که تقاضا برای ترجمه از عرضه پیشی می‌گیرد؛ بنابراین چنانچه چنین اتفاقی رخ دهد، اهمیت مترجمان انسانی دو چندان می‌شود. با این حال آنها بخشی از یک اکوسیستم بسیار بزرگ‌تر به حساب می‌آیند؛ چون حافظ سیستم رایج تجارت جهانی و جریان ارتباطات بین‌المللی هستند.

 

چه باورهای نادرست دیگری در خصوص ترجمه می‌توان ذکر نمود؟

در این مطلب سعی کردیم تا به صورت کلی به عقاید نادرست در خصوص کار مترجمین و مفسرین اشاره نماییم. اگر این موضوع خیلی ریز مورد بحث قرار گیرد، می‌توان تعداد بالایی از این موارد را ذکر کرد. به خصوص در زمینه هوش مصنوعی و بومی سازی محتوای سایت، مطالب عجیب و غریبی بعضا از افراد شنیده می‌شود. ما قبلا در مطلبی تحت عنوان "5 ذهنیت نادرست در مورد ترجمه ماشینی" به برخی از این عقاید اشتباه اشاره نموده‌ایم. امیدواریم در آینده با نوشتن مقالات دیگری در این خصوص، بهتر بتوانیم مخاطبین خود را با این صنعت آشنا نماییم و اهمیت کار مترجمین را به آنها معرفی کنیم.