تعریف و معرفی 5 زبان فراساخته

زبان برای درک ما از واقعیت به قدری مهم است که انتقال‌مان به دنیاهای مختلف را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. بعضی از زبان‌ها در رمان‌ها، فیلم‌ها و سریال‌ها به صورت جزئی وارد می‌شوند و توسعه پیدا می‌کنند. گاها بدون اینکه حتی متوجه می‌شویم آنها را قبول می‌کنیم و در طول زندگی به صورت پیوسته این شیوه‌ها را به کار می‌گیریم. با استفاده از آنها به دنیایی جدید وارد می‌گردیم و لذتی تازه را کشف می‌نماییم. اینگونه سیستم‌های بدیع بر حوزه‌های فرهنگی و هنر هفتم تأثیر فوق‌العاده‌ای به وجود آورده‌اند و بعضی را مجبور کرده‌اند (یا شاید هم به اختیار) تا آنها را فرا بگیرند. اما تعریف درست این زبان‌ها چیست و به چه دسته‌بندی‌هایی می‌توان آنها را تقسیم نمود؟ پاسخ این سئوال را در ادامه این گفتار خواهید یافت.

 

زبان فراساخته چیست و مهم‌ترین‌های آن کدامند؟

نویسندگان رمان‌ها و و فیلم‌نامه‌نویسان فیلم‌های تخیلی برای توصیف موجودات افسانه‌ای یا سیاره‌‌های ساختگی، اغلب دست به نوآوری می‌زنند و زبانی جدید خلق می‌کنند. جی. آر. آر. تالکین (J. R. R. Tolkien) خالق آثاری مانند ارباب حلقه‌ها و هابیت، و جرج آر. آر. مارتین (George R. R. Martin) نویسنده کتاب بازی تاج و تخت (1996) جزء نویسندگانی به شمار می‌آیند که با ارائه این سبک از نگارش توانسته‌اند تا مخاطبین را با خود همراه نمایند. زبانی که آنها در کتاب‌هایشان به کار گرفته‌اند پیشتر توسط هیچ شخص یا گروهی مورد استفاده قرار نگرفته بودند؛ بنابراین یک شیوه ارتباطی نو محسوب شده و عنوان زبان فراساخته (Constructed Language) را به خود اختصاص داده‌اند.

حتی مشهورترین آنها توانسته‌اند تا در مکالمات روزمره مردم عادی هم نفوذ کنند. افراد زیادی وجود دارند که از قهرمان‌های تخیلی الگوبرداری می‌کنند و سعی می‌نمایند تا مثل آنها حرف بزنند. لذا زبان‌های فراساخته فقط روی کاغذ وجود ندارند، و دامنه کاربردشان محدود به ساخت فیلم و سریال نیست. در این دسته یک نوع شیوه ارتباطی جذاب به نام اسپرانتو (Esperanto) نیز وجود دارد که برخی از برندگان جایزه نوبل برای توصیف کارهایشان از آن استفاده کرده‌اند. همچنین بعضی از نوجوانان برای بیان خواسته‌های خود تنها به ایموجی وابسته هستند. اگر در ادامه مطلب با شبکه مترجمین راستین همراه باشید بیشتر شما را با این حوزه‌های کلامی جدید آشنا خواهیم کرد و به 5 زبان فراساخته (گاها از آنها به عنوان Fictional Language یاد می‌شود) کاربردی که به فرهنگ عامه هم وارد شده‌اند، اشاره خواهیم نمود.

 

1. زبان‌های الویایی (Elvish)؛ محصول رمان‌های تالکین

به لطف ساخت فیلم‌های ارباب حلقه‌ها و هابیت، بسیاری با مفهوم نژادهایی مانند الف‌ها و دورف‌ها آشنا شده‌اند. این نژادهای افسانه‌ای که ساخته ذهن نویسنده بریتانیایی، آقای جان رونالد روئل تالکین هستند در سرزمین‌های تخیلی زندگی می‌کنند و کلام مختص به خود را دارند. خالق این گونه‌های افسانه‌ای، زبان‌های الویایی را برای برقراری ارتباط شخصیت‌های داستان ابداع نموده که خود آن نیز به دو دسته عمده کوئینا (Quenya) و سیندرین (Sindarin) تقسیم می‌شود.

تالکین یک زبان‌شناس بود و در حوزه سیستم‌های نوشتاری و گفتاری، مطالعات زیادی داشت. بنابراین توانست تا براساس زبان‌های فنلاندی و ولزی، کوئینا و سیندرین را خلق نماید. کار وی به اندازه‌ای موفقیت‌آمیز بود که بسیاری از طرفداران مجموعه‌هایش (و بعدها فیلم‌های ساخته شده از روی آنها) تصمیم گرفتند تا سیستم‌های ابداعی وی را بیاموزند و به این صورت یک زبان فراساخته به بخشی مهم از فرهنگ سریال‌های علمی- تخیلی تبدیل گردید.

 

حتما بخوانيد: زبان‌های منقرض شده

 

2. زبان کلینگان (Klingon)؛ مختص سریال پیشتازان فضا

کلینگان به عنوان یک زبان فراساخته توسط گونه‌های تخیلی موسوم به کلینگان‌ها در سریال پیشتازان فضا صحبت می‌شود. این شیوه گفتاری اغلب به صورت منظم در فیلم‌ها و سریال‌ها مورد استفاد قرار می‌گیرد؛ بنابراین بعضی از طرفداران پروپاقرص همانند زبان مادری به آن مسلط هستند. حتی نمایشنامه‌های شکسپیر مانند هملت (Hamlet) و هیاهوی بسیار برای هیچ (Much Ado About Nothing) نیز به کلینگان ترجمه شده‌اند. با این حال سیستم گفتاری به کار رفته در سریال پیشتازان فضا (Star Trek) با کمبود کلمات مواجه است؛ زیرا سازندگان آن بر روی واژگان متداول استفاده شده در دنیای ستارگان و فضا (مثل سفینه فضایی) متمرکز بوده‌اند و کمتر به کلمات زمینی توجه داشته‌اند.

با همه اینها، انجمن رسمی زبان کلینگان وجود دارد. یکی از گویشوران عضو این انجمن به نام دی آرموند اسپیرس (d’Armond Speers) تصمیم گرفته تا کودک خردسال خودش را دوزبانه بزرگ کند و انگلیسی را به همراه کلینگان به وی آموزش دهد. هر چند فرآیند یادگیری این کودک به خوبی پیش رفته است؛ اما به دلیل تعداد کم گویشوران Klingon، کودک اغلب از آن استفاده نمی‌کند و انگلیسی را ترجیح می‌دهد. لذا به نظر می‌رسد که استفاده از زبان کلینگان به عنوان بخشی از زندگی روزانه سخت باشد.

 

زبان فراساخته

زبان فراساخته

 

3. زبان دوتراکی (Dothraki)؛ سیستم گفتاری رمان بازی تاج و تخت

اگر سریال محبوب شبکه HBO به نام بازی تاج و تخت که براساس مجموعه رمان‌های تخیلی ترانه یخ و آتش (A Song of Ice and Fire) جرج ریموند ریچارد مارتین ساخته شده را مشاهده کرده باشید؛ حتما زبان خاص این سریال که به دوتراکی مشهور است به گوشتان خورده است. این زبان ابتدا در رمان‌ها هویدا شد؛ سپس به تدریج توسط سازندگان سریال بهبود و توسعه پیدا کرد.

در واقع این دیوید پیترسون (David Peterson) بود که با الهام گرفتن از زبان‌های ترکی، سواحلی (Swahili) و روسی توانست تا مجموعه لغات رمان‌های مارتین را توسعه دهد و آن را به یک شیوه ارتباطی تبدیل نماید. تأثیرگذاری این زبان فراساخته بر روی فرهنگ مردم دنیای غرب به گونه ای بوده است که تنها در سال 2012، 142 دختر در آمریکا به اسم Khaleesi (عبارت دوتراکی برای اشاره به زن حاکم موسوم به کال = Khal) نام‌گذاری شده‌اند.

 

 

4. زبان اسپرانتو (Esperanto)؛ ابداعی از زامنهوف

به اهتمام لودویک لازاروس زامنهوف (Ludwik Lejzer Zamenhof)، زبان اسپرانتو ایجاد شده است. این سیستم بین‌المللی ارتباط به عنوان جامع‌ترین و بهترین نمونه زبان فراساخته شناخته می‌شود که در سراسر جهان تعداد زیادی گویشور از طریق آن صحبت می‌کنند. هدف زامنهوف این بود که کلامی آسان برای یادگیری خلق نماید و آن را به عنوان روشی جهانی ارتباطات بین مردم حوزه‌های کلامی مختلف رواج دهد. وی در این مسیر بسیار موفق عمل کرده و توانسته بسیاری را جذب شیوه ابداعی خود نماید. هر چند اسپرانتو یک زبان مرده نیست؛ اما به دلیل موانع بین مردم ملت‌های مختلف به یک سیستم گفتاری بین‌المللی نیز تبدیل نشده است.

هنوز تعداد اندکی به عنوان زبان نخست از اسپرانتو استفاده می‌نمایند (به این افراد اسپرانتیست می‌گویند)؛ هر چند تخمین زده می شود که حداقل تا یک میلیون نفر بتوانند مفاهیم موجود در آن را درک نمایند. کسانیکه به فرانسوی صحبت می‌کنند، Esperanto را راحت‌تر از انگلیسی می‌توانند بیاموزند؛ بنابراین موفقیت سیستم ابداعی زامنهوف در غرب اروپا بیشتر بوده است. در اوایل قرن بیستم تصور می‌شد که اسپرانتو بتواند به زبان اصلی کل دنیا بدل گردد و سازمان ملل متحد به عنوان کلام نخست ارتباطی آن را به کار گیرد؛ با این حال این وعده محقق نشد.

 

5. ایموجی (Emoji)؛ زبان نوشتن

امروزه تلفن‌های همراه و سیستم‌های پیامکی به یکی از محبوب‌ترین روش‌های ارتباطی در سراسر جهان تبدیل گشته‌اند. به همراه سیستم‌های ارسال متن، ایموجی‌ها نیز پدید آمده‌اند که با ایکون‌های کوچک می‌توانند احساسات، ایده‌ها یا هدف را منتقل کنند. بسیاری ایموجی‌ها را در کنار نگارش متن به کار می‌گیرند؛ اما این زبان فراساخته این توانایی را دارد تا به تنهایی منتقل کننده مفهوم باشد (حتی بدون استفاده از کلمات واقعی). با این حال عده‌ای این سئوال را مطرح می‌کنند که آیا ایموجی‌ها می‌توانند به عنوان یک زبان در نظر گرفته شوند؟

برخی استدلال می‌کنند که چون نمی‌توان آنها را در زندگی واقعی به کار گرفت؛ پس یک سیستم کلامی محسوب نمی‌شوند. با این حال این مسئله به این بستگی دارد که چه چیزی را بخواهیم به عنوان زبان در نظر بگیریم. انسان‌ها از بادی لنگویج (Body Language) و ژست‌های اعضای بدن برای انتقال احساسات در زندگی روزمره استفاده می‌کنند؛ بنابراین ایموجی‌ها را می‌توان معادل آنلاین این شیوه‌های ارتباطی فرض نمود. بعید است emojiها بتوانند از سیستم گفتاری کنونی انسان‌ها پیشی بگیرند؛ ولی روز به روز در حال توسعه هستند. این میزان توسعه باعث شده تا حتی آنها به دیکشنری آکسفورد نیز راه یابند.

 

فراتر از زبان‌های فراساخته

خوشحالیم که در این مقاله توانستیم تا به حوزه‌ای جدید از زبان‌ها ورود کنیم و کاربران خود را با آنها آشنا نماییم. امیدواریم خواندن این دست از موضوعات بتواند اطلاعات‌تان را ارتقاء دهد و دیدگاه‌های جدیدی به ذهنتان وارد نماید. با این حال توجه داشته باشید که شبکه مترجمین راستین حتی فراتر از زبان‌های فراساخته نیز عمل می‌کند، و خدمات خود را در انواع و اقسام شیوه‌های ارتباطی ارائه می‌نماید. کافی است تا به قسمت ثبت سفارش ترجمه مراجعه نموده و متوجه شوید که ما در چه حوزه‌هایی فعال هستیم. همچنین با تماس به شماره 91025052-021 می‌توانید در همه ساعات شبانه‌روز، سئوالات خود را مطرح نمایید و از پشتیبانی رایگان مشاوران بهره بگیرید.

 

در ادامه حتما بخوانيد: 10 مورد از قدیمی ترین زبان های جهان